Koninklijke Heemkundige Kring Sint Hubertus Tervuren


De Koninklijke Heemkundige Kring Sint-Hubertus Tervuren is een vereniging zonder winstoogmerk, die werd gesticht in 1946 door een handvol Tervurenaars met belangstelling voor de plaatselijke geschiedenis.

De doelstellingen van de Kring zijn :

  • de studie van de Tervuurse geschiedenis en folklore
  • het verzamelen van heemkundige, natuurkundige en artistieke voorwerpen
  • de inrichting van een plaatselijk museum.

Zoals het een heemkundige kring betaamt, draagt de vereniging zorg voor het plaatselijke erfgoed, onder welke vorm dat ook bewaard is : bouwkundig, landschappelijk, archeologisch, archivalisch, picturaal...

 

Over oude beroepen – de lantaarnopsteker

Een beroep met mogelijkheden, zo zou het kunnen aangeprezen zijn in oude kranten. Omdat de lantaarnopsteker vooral bij valavond bezig was, had hij de mogelijkheid om enkele bijberoepen uit te oefenen in de uren vóór de uilenvlucht. Maar tijdens zijn ronde langs lantaarns was hij bewaker van stad of dorp. Het komt tot uiting in een krantenbericht van 1894: “De lantaarnopsteker Janssens heeft de dieven zien loopen; hij verklaard dat er eenen bij was met schoenen aan en hoed op en hij dacht dat het schelmen waren, die eene lantaarn aan stukken hadden geworpen”. Het doet vermoeden dat vroegere dieven wel eens naast hun schoenen liepen.
Overdag kon hij dan herder of barbier zijn, of nog wat anders. Bij de eerste straatlantaarns die in de zestiende eeuw in gebruik waren, moest er nog een kaars aangestoken worden. Pas honderd of iets meer jaren later kende men al olielantaarns. Als er een katrol voorzien was, kon de lantaarn naar de grond zakken, anders moest de man het met een ladder doen, op en af. Zodra het begon te schemeren, trok hij erop uit. Maar toen men op het idee kwam om een stok met brandende pit te gebruiken, was dat gedoe met de ladder ook weer een miserie minder. En toch was het leven van een lantaarnopsteker daarom niet minder lastig: had hij net de lampen aangestoken, dan kwam er een stel bengels om de hoek, die ze weer uitdoofden. Het was niet eenvoudig ze achterna te zitten om ze bij de oren te kunnen trekken.
Lantaarnopstekers waren niet allemaal even verstandige mensen, maar ze zagen zichzelf soms wel als een ‘Bakelse lantaarn’. Het gezegde Bakelse lantaarn betekende dat de snaak in het donker het hemd over de broek trok om het gezelschap de weg te wijzen. Ene Franse lantaarnopsteker was zo in 1848 in de meute mee opgetrokken voor de bestorming van het slot en was gewond geraakt. Het was niets ergs en toch ging hij dood. Hij had namelijk bij de opstand een doosje met geslepen diamanten ontdekt en meegenomen. Uit schrik gesnapt te worden, had hij de diamanten ingeslikt. Hij stierf aan verstopping maar werd wel op de troon van Louis Philippe met een fakkeloptocht ten grave gedragen. Se non è vero…
Hoe men in vroegere tijden de lantaarnopstekers door de straat zag lopen, ontlokte sommige waarnemers tot poëtische ontboezemingen, zoals deze van een zekere Dekker: “Onvergetelijk, zoals hij daar met een lange stok in zijn hand de hoek om komt. Hoog boven zijn hoofd flakkert in de schemering een vlam, als een vreemde vogel, met lichtende staalblauwe en zwavelgele vleugels. De eerste lantaarn op de hoek gloeit aan en werpt een kleine lichtvlek op het plaveisel en tegen de donkere gevels. In zigzaglijn wordt de vlam door de straat gedragen, over en weer, en telkens als de lantaarnopsteker blijft staan, worden de lichtsnoeren die hij rijgt een gloeiend kraaltje langer.”
Poësie, beste mensen, is als een lantaarnpaal in het donker, waar tegen kan geleund worden met een ‘lantaarntje’ te veel op.

Fons Vandendael

Bronnen

COUWENBERGH, D., ‘De lantaarnopsteker’,
https://isgeschiedenis.nl/nieuws/de-lantaarnopsteker
Opinieblad Forum, Oude beroepen saai? Dat van lantaarnopsteker is het zeker niet,
https://www.vno-ncw.nl/forum/oude-beroepen-saai-dat-van-lantaarnopsteker-het-zeker-niet
Etymologiebank.nl - SANDERS, E., ‘Borrelwoordenboek: 750 volksnamen voor onze glazen’ , (1997), Den Haag
De Volkskrant, 24-11-1964, De februari-revolutie; www.delpher.nl
Gazet van Aalst, 18-04-1957, De Windroos, rubriek voor kunst- en geestesleven.
Gazet van Aalst, 22-04-1894, Berichten.

Beknopte privacyverklaring

Uw persoonsgegevens worden verwerkt door de Koninklijke Heemkundige Kring Sint-Hubertus Tervuren, Blankaart 10, 3061 Leefdaal, voor het ledenbeheer en activiteiten, op basis van de contractuele relatie als gevolg van uw inschrijving en om u op de hoogte te houden van onze activiteiten op basis van ons gerechtvaardigd belang om heemkunde en aandacht voor de lokale en regionale geschiedenis in Tervuren en omstreken te stimuleren, uit te diepen, onder de aandacht te brengen en zichtbaar te maken in Tervuren, Duisburg, Vossem en Moorsel.
Indien u niet wil dat wij uw gegevens verder verwerken, volstaat het ons dat mee te delen op het adres heemkundetervuren@gmail.com of het e-mailadres van een van de bestuursleden (zie op onze website of in onze publicatie ‘Het Horentje’ de bladzijde ‘contact’ / ‘bestuur’). Op bovengenoemd adres (of e-mailadressen van bestuursleden) kan u ook altijd vragen welke gegevens wij over u verwerken en ze verbeteren of laten wissen, of ze vragen over te dragen.

E-mail aan de Heemkundige Kring

Berichten en vragen aan de heemkundige kring kunnen van nu af aan ook gestuurd worden aan volgend adres: heemkundetervuren@gmail.com

Ze zullen beantwoord worden door de persoon die verantwoordelijk is voor de materie die er het onderwerp van uitmaakt.